Ögeler etikete göre görüntüleniyor: Ebru Dershanesi

Kompozisyonu kâğıt yüzeyine aktarınız. Kompozisyonunuzda figürün kâğıt yüzeyinde küçük kalmamasına ya da kâğıt sınırlarını aşacak kadar büyük olmamasına dikkat ediniz. Baş, gövde, kol ve bacakların birbiriyle oranlarını ve modelin hareketine göre oluşan boşlukların biçimlerini doğru kurgulamaya çalışınız. Bunun için yatay, dikey ve çapraz çizgileri kullanarak oranları ve oluşan açıları doğru tespit ediniz.

Oranları araştırırken iç kontur çizgilerini formun geometrik yapısına uygun olarak kullanmaya çalışınız. Gövdedeki ön, yan ve üst planları göstermeye çalışarak parça bütün ilişkisini oluşturunuz. Mekândaki nesneler ile fi gür arasındaki oranlara dikkat ediniz. Işığın yönüne dikkat ederek açık, orta, koyu çizgi ve leke değerleriyle modelin desenini çiziniz. Çalışmalarınızda figürmekân ilişkisini kurunuz.

Park, bahçe gibi açık alana çıkınız. Çevrenizdeki doğal ve yapay nesneleri gözlemleyiniz. Kendinize doğal ve yapay nesnelerin bir arada olduğu bir kompozisyon belirleyiniz. Bunun için bir bakaç kullanabilirsiniz. Işığın etkisiyle oluşan nesneler üzerinde açık, orta ve koyu lekeleri inceleyiniz.

Mekânla birlikte nesnelerin birbirleriyle oranlarını ve oluşan boşlukların biçimlerini doğru kurgulamaya çalışınız. Bunun için yatay, dikey ve çapraz çizgileri kullanarak oranları ve oluşan açıları doğru tespit ediniz. Oranları araştırırken iç kontur çizgilerini, formun geometrik yapısına uygun olarak kullanmaya çalışınız.

Mekânda derinlik oluşturmada varlıkları art arda sıralamanın yanında desenin elemanlarını da etkili kullanmak gerekir. Desenin elemanlarının kullanımı, ışığın etkisi, leke dağılımı mekânın algılanmasında farklı etkiler uyandıracaktır.

Rönesans Döneminde derinlik etkisi fi gürlerin yanında diğer varlıkların da betimlenmesiyle oluşturulurken Barok Dönemde ışığın etkisi kullanılarak derinlik oluşturulmuştur. Mekânın kullanımı, nesne-mekân ilişkisi dönemlere göre sanatçı üsluplarının gelişimiyle değişim gösterir.

Her desen çiziminde mekân kullanılmayabilir. Sadece varlıkların deseni çizilebilir. Bu durumda kompozisyonda derinlik etkisini sağlayan bir mekân da olmayacaktır

Mekândaki nesnelerin kenar çizgilerindeki yön de figürlerin hareketinde zıtlık ve tekrarlar oluşturmaktadır. Kompozisyonda açık ve koyu değerlerin dağılımında da dengenin oluşturulduğu görülmektedir. Işık figürleri aydınlatmış ve mekân gölgelerle betimlenmiştir.

Gölgeler içinde, ışıklı alanların ve ışıklı alanlar içinde, gölgeli alanların dağılımı da kompozisyondaki dengeyi sağlamaktadır. Desen çalışmalarında yalnızca kullanılan elemanların dağılımındaki denge değil, figürlerin duruşlarındaki denge de önemlidir.

Atölyenizde bulunan antik model, sandalye, büyük yapraklı salon bitkisi, kasa vb. nesnelerle birbirinden farklı kompozisyonlar oluşturunuz. Oluşturduğunuz kompozisyonların yerel ışıkla aydınlanmasını sağlayınız.

Oluşturduğunuz her kompozisyonda boşlukların ve nesnelerin biçimlerini inceleyiniz. Öncelikle nesnelerin sonra da nesneler arasında oluşan boşlukların büyük-küçük ilişkisinin oluşturduğu bütünlüğü, dengeyi ve ritmi nesnelerle de bağlantısını kurarak değerlendiriniz. Oluşturduğunuz kompozisyonlardan nesnelerin ve boşlukların bir arada dengeli bütün oluşturduğunu düşündüğünüz kompozisyonu seçiniz. Oturma pozisyonunuzu, ışığın kompozisyonu yandan aydınlatmasını sağlayacak şekilde oluşturunuz.

Kompozisyonu, kâğıt yüzeyine aktarınız. Oranları doğru tespit etmek için boşlukların biçimlerine de dikkat ediniz. Nesneler arasındaki mesafenin büyük-küçük ilişkisine ve oranlara olan etkisini doğru tespit etmeye çalışarak kompozisyonu kâğıt yüzeyine aktarınız.

Model olacak kişinin herkesin rahat görebileceği bir yerde oturmasını sağlayınız. Modelin yanına, farklı büyüklükte birkaç obje yerleştırerek kompozisyon oluşturunuz. Modelin ve nesnelerin boşlukta kapladığı kütlesel hacmi ve oluşan boşlukları inceleyiniz.

Model ve nesneler arasındaki hacimsel ilişkiyi ve boşlukları; kompozisyonda oluşan ritim, denge ve birlik sağlanması açısından değerlendiriniz.

Kompozisyonu, kâğıt yüzeyine aktarınız. Modelin kendi içinde ve nesnelerle olan oranlarını, oluşan boşlukların biçimlerini ve kompozisyondaki ağırlık merkezini doğru tespit ediniz. Oranları araştırırken iç kontur çizgilerini formların geometrik yapısına uygun olarak kullanınız. Model ve nesnelerin ön, yan ve üst planlarını göstererek parça-bütün ilişkisini oluşturunuz.

Manevi kültür ile maddi kültürün birbirinden ayrılması, birinin uygarlık, ötekininse kültür olarak görülmesine dayanan burjuva kültür anlayışı, öte yandan, gelişmiş kapitalist ülkelere bağımlı ülkelerde bir başka sömürgen işleve kaynaklık eder.

Şöyle ki, uygarlığın maddi kültür olarak ele alınıp teknik gelişmelere bağlı kılınması, ama manevi kültürün, yani fikirsel, düşünsel, sanatsal, vs. üretimin değişmez olarak ele alınması; gerçekte bu ülkelerin kapitalizm-öncesi toplumsal-ekonomik üretim tarzları içinde ya da egemen sömürücü kapitalist sisteme bağımlı kılınmalarına aracılık eder ve sonuçta kültür emperyalizmlerine bağlı ve onun bileşken bir parçası olarak «milliyetçi kültür» kavramlarının doğmasına yol açar.

—Bizce 1960'lardan sonra tarihi bilimsel nesnellik ölçütleriyle değerlendirme verimli ürünler ortaya koymuştur. Böylece geçmiş kültürümüz ve toplumun özellikleriyle daha sağlıklı bağlar kurulmuş olmaktadır. Bu konuda ne düşünüyorsunuz? Örnekler verebilir misiniz?

—Tarihe bakmak, bütün öbür düşünce bilimleri alanlarında olduğu gibi, bilimde düşünce özgürlüğünü gerektirir. Sizin de tarihlendirdiğiniz gibi, 1960'lardan sonra, özellikle de 1960 Anayasası'nın sağladığı düşünce özgürlüğü ortamında, tarih de bilimsel nesnellik ölçütleriyle değerlendirilmeye başlanmıştır. Belki de ilk kez tarihe «resmî düşünce»nin dışında bakma olanağı bu dönemde elde edilmiş; dolayısıyla, geniş bir tartışma alanı içine girilmiş, bu alanda pek çok verimli ürünler ortaya konmuştur. En önemlisi de, tarihi soyut bir kuramsal kurulma olmaktan çıkarma çabasıdır.

Buysa, tarihi, tarih bilinci içinde; yani, toplumsal-sınıfsal bilinç ile toplumsal sınıfsal varlık arasındaki karşılıklı ilişkiler içinde ele almaya götürmüş; toplumsal üretim tarzındaki çelişkin ilişkiler sürecinin gelişmesi içinde tarihin ele alınmasını ortaya çıkarmıştır.

Böylece, bu dönemde, başlıcalıkla ülkemizin toplumsal-ekonomik yapısı ve üretim tarzı tartışma konusu olmuştur. Yani, bu dönemde ilk kez tarih doğru bir biçimde ele alınmaya başlamıştır.

Sanatsal yaşama devletçiliğin aşınması aşamasında ilk sahip çıkan toplumsal-ekonomik kesimse küçük işletmecilik olmuştur. Küçük dükkân sahipliği şeklinde tanımlayabileceğimiz bu toplumsal kesim, (örneğin, özel tiyatrolar, sanat galerileri ve yayıncılık yoluyla) sanatsal yaşama yön vermeye ve kendi egemenliği altına almaya çalışmış, bunu da ancak çok güç ekonomik koşullar altında gerçekleştirebilmiştir. Ne var ki, gittikçe keskinleşen toplumsal-ekonomik çelişkiler, bu küçük dükkân sahipliğini de gitgide sanatsal yaşamdan el çekmeye doğru götürmeye başlamıştır.