Hiç kuşkusuz, toplumsal gelişmede olduğu gibi, sanatsal gelişmede de yalnız ilerlemeler değil, ama gerilemeler de görülür; çünkü gelişme, çelişkili bir süreçtir. Eski ile yeni'nin çelişmesini içinde taşıdığı kadar; eski'nin yeni ya da yeni'nin eski üzerindeki baskısını da taşır.

Eski ile yeni'nin çatışması eski'nin egemenliğiyle sürdüğünde sanatsal gelişme gerilemeye yönelir; ama yeni, eski'ye egemen olursa sanatsal gelişme ilerlemeye yönelir. Bu nedenledir ki, sanatsal gelişme, mutlak bir süreci değil, ama göreceli bir süreci kapsar. Bunun başlıca bir nedeni de, toplumsal gelişme ile sanatsal gelişme arasında doğrudan bir uygunluğun olmayışıdır.

Nesnesi olmadığı için estetik biliminin de olamayacağını one süren «çözümsel estetik» düşüncesine bağlı kişilerin bu apaçık tutarsız görüşlerini bir yana bırakırsak, özünden farklı olmakla birlikte, gerek modern burjuva estetik düşüncesinde, Serek bilimsel maddeci estetik düşüncesinde, estetiksel ve sanatsal olanın kavranışına göre birbirinden ayrılan karşıt yönelirlerle karşılaşmaktayız.

Günümüzde estetik, gerek bilimsel ve felsefi kuramsal alanda, gerek tarihsel ve toplumsal pratikte, nesnel estetiksel süreçlerde yer alan değişmelere bağlı olarak gittikçe gelişmekte; bir bilim olarak estetiğin konusu gittikçe değişime uğrayıp gelişmektedir.

Bir yanda, çeşitli bilimsel ve felsefi alanlarda elde edilen estetiksel genellendirmelerdeki çeşitlilik; öte yanda, yeni toplumsal ve üretimsel ilişkilere bağlı yeni estetiksel olgu ve etkinlikler, bu arada, sanatsal üretim, iletişim ve alımlama koşullarında yer alan değişmelerle birlikte sanatların tümünde görülen yenilik ve üretici çeşitlilik, bütün bu sanat içi, özellikle de sanat dışı estetiksel ilişki ve değerlendirmeler, estetiğin ana-konusunu, bir bilim olarak estetiğin nesnesini derinden etkilemekte; böylelikle, estetik düşüncesinin kendisi değişime uğradığı kadar, estetik biliminin tanımı da değişime uğramaktadır.

Bunlardan ilki, estetiği yalnızca sanatla sınırlamaya, estetik' genel sanat kuramına indirgemeye çalışan klasik felsefi-estetik kaynaklı görüşlerdir. Örneğin, T. Adorno'nun sanata dayalı, yarı maddeci görünüşlü Estetik Kuramı , ya da Gademer'in estetiksel olanı sanat deneyimleriyle sınırlayan görüngübilimsel (fenomenolojik), yorum bilgisel (hermeneutik) görüşleri.

Öte yanda, estetiğin nesnesinin, temel estetiksel (olguları) içeren sanat olduğunu öne süren bilimsel maddeci estetikçiler de vardır. Örneğin, Todor Pavlov, sanatın özgül yanını doğru olarak açıklamadıkça estetik bilimin estetiksel olanı kavrayamayacağını söylemekte ; S. Kornienko ise, estetiğin öncelikle sanat biçimlerinin incelenişinden yola çıkması gerektiğini doğrulamaya çalışmaktadır .

Görüldüğü gibi, bu yönelimlerde, estetiksel olan sanatsal olandan çıkar sanmaya çalışılmakta; farklı yönlerde de olsa, estetik sanata bağlı kılınmaktadır.